PANEL 8

TAHLIYE

Umarim çevremizde sessizce uyuyan zavalli arkadaslarimiz, onlari sonsuza kadar terkedip gitmemiz karsisinda kahirlarindan mezarlarinda dönmezler.
Bir Yeni Zelanda askerinin Gelibolu yarimadasinin bosaltilmasi sirasindaki sözleri

Agustos’tan sonra, Ingilizler Gelibolu’da baska büyük harekata girismediler. Ingiliz hükümeti, Çanakkale bogazina umulan açilimin gerçeklestirilememesi karsisinda telaslanmaya baslamisti. Ayrica tüm harekat gitgide daha fazla sorgulaniyordu. Kasim gelip de kis bastirdiginda, nöbet yerlerinde donup ölenler oldu. Uzuvlarinin donmasi ve soguga maruz kalma nedeniyle 16 bin askerin tahliye edilmesi gerekti. Sonunda harekatin amacina ulasamayacagi sonucuna varildi ve Gelibolu yarimadasindaki Ingiliz ve Dominyon birliklerinin geri çekilmesine karar verildi.

Agir kayiplar verilmeden geri çekilmenin mümkün olmayacagina bir çoklari inanmiyordu. Türkler bu geri çekilisin farkina varmasinlar diye büyük önlemler alindi. 8 ile 20 Aralik 1915 tarihleri arasinda Suvla ve Anzak koylarindan 90 bin asker gizlice geri çekildi. Benzer bir operasyon, 8 ve 9 Ocak 1916’da Helles’de gerçeklestirildi. Basariyla gerçeklestirilen bu operasyonlar sirasinda sadece az sayida kayip verildi.

 
Gelibolu kuzey sahilindeki Williams iskelesi, Aralik 1915. Arka planda Sfenks görülmekte. Bu fotograf çekildigi sirada Avustralya ve Yeni Zelanda birliklerinin Anzak körfezinden çekilme hareketi iyice ilerlemisti.
(Avustralya Savas Aniti C01621)