ASYA YAKASI
3 Dardanos Tabyası
Muazzam Müttefik filosunun Britanyalı ve Fransız savaş gemileri, 18 Mart 1915 günü Çanakkale Boğazı’na geldiklerinde, Türk sahil bataryaları ve Müttefik filosu arasındaki savaşı izlemek için en iyi yerlerden biri, Kepez Burnu’nun güneyindeki yükseltilerdi. İlk sırada yer alan dört Britanya savaş gemisinin tamamının, tarihle alakalı isimleri vardı. Yunanlılara, Troia karşısında komuta eden savaşçı kral Agamemnon, Britanya Donananması tarihinin en meşhur amiraline ithaf edilen Lord Nelson, 1588 yılında, İspanyol Armadası’nın, İngiliz denizcileri tarafından yenilgiye uğratıldığı zaman kraliçe olan Queen Elizabeth ve Kraliyet Donanması’nın inatçı kudretini ima eden ve Britanya İmparatorluğu’nun savunucusu, (eğilmez anlamına gelen) Inflexible.
- BÜYÜT
- Bir ressamın, Çanakkale’nin güneyindeki Kepez Burnu’ndaki Dardanos Tabyası’nda bulunan bir bataryayı tasviri, Çanakkale Boğazı, 1915. [Büyükelçi Morgenthau’nun, 1918 yılında New York’ta basılan Ambassador Morgenthau’s Story adlı kitabından alıntı]
Saat 11.30’da savaş gemileri ateş açtı. Gelibolu’daki tepelerde ve Asya kıyılarının etrafında yankılanan ses, sağır edici olmalıydı. Onlar, Türk tabyalarını imha etmeye geldiler. Bunlar savaş dışı bırakılmadığı sürece, Britanya mayın tarayıcıları, Çanakkale Boğazı’ndaki filonun geçişini engelleyen, mayın hattını etkisiz hale getirmek için güvenlik içinde hareket edemeyecekti. Onların karşısında, Kepez Burnu’ndaki Dardanos Tabyası ve oradaki Türk top ve topçularının komutanı Teğmen Hasan vardı. Tabya, daha 18 Mart’tan önce bile, Kraliyet Donanması’nın dikkatini çekmişti ve batarya üzerine tahmini 4.000 top mermisi atılmıştı. Amerika’nın, Osmanlı İmparatorluğu Büyükelçisi, Henry Morgenthau Dardanos’u ziyaret etti ve arazi hakkında şunları yazdı: “yarım mil boyunca sanki altı üstüne getirilmişti; daha önceden gördüğüm, Fransa’daki savaş alanlarının fotoğraflarına benziyordu.”
- BÜYÜT
- Çanakkale’nin güneyindeki Kepez Burnu’ndaki Dardanos Tabyası’nın konuşlandırıldığı yerde bulunan Birinci Dünya Savaşı’ndan kalma toplar, Çanakkale Boğazı, 2005.
Teğmen Hasan’ın bataryası, 18 Mart 1915’te, Müttefik savaş gemileriyle muharebeye girmiş ve büyük ihtimalle bir çok isabet kaydetmişti. Hasan, o gün öldürüldü ve onun naaşı, bataryadan geriye kalan topların arkasındaki tepenin aşağısında yer alan, Hasan-Mevsuf Şehitliği’nde gömülüdür. Morgenthau onu şöyle tarif etmiştir: “simsiyah saçlı, kara gözlü ve aşırı derecede mütevazı, kısa boylu bir adam.”